[albanur]

ÇALGA, SINTAKI DHE TURBOFOLKU ME FJALË SHQIPE

Adi Krasta:" Për këngët origjinale serbe, maqedonase, turke e italiane bëhet pompë si të ishin prodhime të mirëfillta shqiptare dhe ç'është më e çuditëshme këngëtarët nuk e fshehin burimin e këtyre krijimeve muzikore”.</SPAN>

Deformimi dhe ndryshimi i tërësishëm i këngëve dhe “transformimi” i tyre nga gjuhë të ndryshme në gjuhën shqipe, po kalon si diçka e pavërejtur si nga qytetarët ashtu edhe nga kritikët muzikorë. Vlerat e mirëfillta artistike mund të vërehen vetëm te një numër i vogël këngëtarësh të cilët, çuditërisht, kanë vendosur të mos lundrojnë nëpër ujërat e komercializmit.

Publiku e ka të vështirë të dallojë këngën origjinale nga ajo që është e huazuar. Nëpër radiot dhe televizionet shqiptare, çdo ditë e më tepër, po dëgjojmë këngë që janë të huazuara në mënyrë komplete nga serbishtja, turqishtja, bullgarishtja apo rumunishtja, me ç’rast bëhet vetëm përkthimi i tekstit.

“Huazimi i këngëve të huaja bëhet nga mosdija dhe mungesa e shkollimit të këngëtarëve, mungesa e kompozitorëve dhe dëshira e madhe për t’u bërë të gjithë këngëtarë; mungesa e kontrollit të institucioneve përkatëse (produkcioneve), pasi që në këto treva secili mund të inçizojë dhe të bëhet këngëtar”-thotë dirigjenti shqiptarë, Arifikmet Xhemaili.

Për t’iu larguar huazimeve nga gjuhët e huaja, Arifikmet Xhemaili, mendon se duhet që të shkollohen gjeneratat e reja të cilat do të dinë të vlerësojnë, të bëjnë një zgjedhje, edhe për dëgjim edhe për kompozim.

“Kështu mesiguri do të mbështeten në vlerat që ne i quajmë artistike dhe do t’u ikim huazimeve të plota të këngëve dhe teksteve”, thotë Xhemaili.

Fatëkeqësisht, këto këngë, jo vetëm se po punohen nga emra të njohur të estradës (Anxhela Peristeri, Rovena Stefa, Genta, Leonora Jakupi, etj.), por edhe dëgjohen në masë të madhe, madje janë hite që dëgjohen kudo.

Përsa i përket këtij fenomeni prononcohet edhe shoumeni i njohur shqiptar Adi Krasta, i cili ka dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm për zbulimin e telentëve të rinj nëpërmjet “Etheve”.

“Jetojmë në një periudhë të vështirë të biznesit muzikor. Është e vështirë me sa duket të bësh produksione këngësh origjinale. Po t’i dëgjosh me vëmëndje, tekstet e përshtatura janë të një niveli të ulët, shpesh banal, nuk i përgjigjen nivelit mesatar të popullsisë. Por kasetat shiten dhe "albumet" dëgjohen. Për këngët origjinale serbe, maqedonase, turke e italiane bëhet pompë si të ishin prodhime të mirëfillta shqiptare dhe ç'është më e çuditëshme këngëtarët nuk e fshehin burimin e këtyre krijimeve muzikore. Nuk është e ndershme mbase, në kuptimin etik të fjalës por thuhet se në biznes nuk ka turp. Për të fituar para, një njeri jo domosdoshmërisht duhet të ketë shumë skrupuj”-thotë për “Lajm” showmeni më i mirë shqipëtar, Adi Krasta.

“Nuk na mbetet gjë veçse të mos i blejmë kasetat e albumet nëse nuk jemi dakord me faktin sa janë marrë nga vende të tjera. Por dyshoj shumë se tek njerëzit e zakonshëm funksionon ky mekanizëm analitik”- thotë Adi Krasta.

Në mesin e kompozitorëve ka mendime se ky invazion i kiçit mund të parandalohet nëse do të kishte një ligj për të drejtat autoriale, ashtu siç ekziston kudo në botë. Në të kundërtën, thonë ata, vetëm do të flasim dhe shkruajmë, por s’do të ketë kurfarë efekti.