[albanur]

3 Pyetje 3 Pergjigje

1. Dy gjigantet e letrave shqipe kanë nisur një debat kohët e fundit pas botimit "Identiteti evropian i shqiptarëve". Ne gazeten “shqip” Rexhep Qosja ka kundërshtuar Ismail Kadarenë, duke thënë që s'është dakord me identifikimin e identitetit të shqiptarëve nga Kadareja, si të krishterë. Çfarë mendimi keni ju për këtë polemikë?

2. Si e gjykoni ju pozicionimin e Kadaresë, se identiteti i Shqipërisë është lidhur me krishtërimin, pra me Perëndimin dhe si e gjykoni ju qëndrimin e Qosjes, që thotë se Shqipëria është udhëkryqi i dy kulturave, asaj të krishterë dhe asaj islamike?

3. A mendoni se kjo polemikë e dëmton imazhin e shkrimtarit tonë të madh Ismail Kadare?
.............................

Shezai Rrokaj, rektori i UT

1-2. Kërkoj ndjesë që nuk jam ekspert i mirëfillte për këtë çështje, por debati për të vërtetuar se jemi pjesë (pjellë) e krishtërimit, e islamizmit apo e të dyjave bashkë, më duket shterpë, sikur ne priremi për të vërtetuar qenësinë tonë thjesht nëpërmjet këtyre dy postulateve të mësipërme. Mendoj se shqiptarët janë shumë më tepër se kaq. Nuk më duket e drejtë ideja që diskutimi i identitetit të shqiptarëve të skajohet thjesht në këto dy postulate. Është i vërtetë fakti se shqiptarët dhe popujt e Ballkanit janë produkte të historisë së tyre dhe, gjatë kësaj historie, ata janë ndeshur me të dyja kulturat, të cilat kanë pasur ndikimin e tyre, por më shumë se sa kultura që janë pjellë e dogmës se krishterë apo islame, kanë qenë kulturë e popujve, me të cilat, historikisht, ne jemi ballafaquar. D.m.th., teza të tilla që ne i përkasim Evropës (a thua se është turp për një vend tjetër, për një popull tjetër që i përket Azisë, Amerikës, etj.), që ne jemi produkt i krishtërimit apo islamizmit, ngjajnë shpeshherë si përpjekje e dikujt pa identitet në kërkim të një identiteti, për t'u lidhur diku. Pse duhet t'i mëshojmë idesë së përkatësisë së një blloku? Ne jemi ata që jemi. Përsosje e vetë qenies sonë shqiptare, natyrisht e realizuar edhe nëpërmjet kulturave në kontakt. Në këtë kontekst mendoj se koncepti kulturë e një populli shkon përtej konceptit të kulturës fetare, "Deus es natura", që do të thotë se zoti i shqiptarëve është shqiptarësia.
Pra, është një polemikë që, përveçse një "kacafytjeje" emrash të mëdhenj, nuk e di se cila do të jetë dobia publike e saj, pastaj të mos harrojmë që "gjenive u kanë hije prirjet ekstravagante".

3. Kjo polemikë nuk e dëmton imazhin e Kadaresë. Ai tanimë ka një imazh të rrënjosur në djepin kulturor shqiptar, është një penë që guxon të trajtojë probleme të rëndësishme, të mbajë një pozicion të qartë dhe këtu qëndron një tjetër madhështi e tij, guximi për të bërë publike dhe për të mbajtur qëndrime për çështje të mëdha kombëtare. Fakti që është apo s'është dakord Rexhep Qosja, ka rëndësinë e vet, por jo më shumë se kaq. Pema që ka kokrra, goditet.