[albanur]

3 Pyetje 3 Pergjigje

1. Dy gjigantet e letrave shqipe kanë nisur një debat kohët e fundit pas botimit "Identiteti evropian i shqiptarëve". Ne gazeten “shqip” Rexhep Qosja ka kundërshtuar Ismail Kadarenë, duke thënë që s'është dakord me identifikimin e identitetit të shqiptarëve nga Kadareja, si të krishterë. Çfarë mendimi keni ju për këtë polemikë?

2. Si e gjykoni ju pozicionimin e Kadaresë, se identiteti i Shqipërisë është lidhur me krishtërimin, pra me Perëndimin dhe si e gjykoni ju qëndrimin e Qosjes, që thotë se Shqipëria është udhëkryqi i dy kulturave, asaj të krishterë dhe asaj islamike?

3. A mendoni se kjo polemikë e dëmton imazhin e shkrimtarit tonë të madh Ismail Kadare?
.............................
Bashkim Gjergji
Shef i departamentit te gazetarise

1. Mendoj se ka qenë e panevojshme të ngrihet një "furtunë" polemike e këtij lloji, ndonëse tema nuk mund të konsiderohet aspak tabu dhe e paprekshme në rrethe të caktuara, apo edhe në shtyp. Mendoj se zhvillimet e fundit në Shqipëri e Kosovë ngrenë çështje të përditshme që duhen zgjidhur, si dhe çështjen e qartësimit e të ndërgjegjësimit për "detyrat" dhe hapat në kuadër të një plani më të gjerë strategjik. Pra, për politika dhe angazhime që "shohin" më larg, për politika e angazhime që rrisin statusin e shqiptarëve në kuadrin e përgjithshëm evropian. Polemika aktuale, sidomos me nëntekstet dhe frymën denigruese që përmban (sido që të shprehura në mënyrë shumë të rafinuar), ngarkon psikologjikisht shoqërinë, jep shkas për provokime dhe tensionon një situate të caktuar në aspektin fetar, që ndonëse nuk është pa probleme, nuk mund të konsiderohet si diçka e natyrshme në ambientin shqiptar. Nëse harmonia fetare, bashkëjetesa e të tre komuniteteve kryesore fetare në vend, është konsideruar një thesar kombëtar (që nuk nxjerr si të panevojshme diskutimin mbi incidente të veçuara), kjo sigurisht që vlen të konsiderohet si një pasuri edhe e Evropës, ku duam medoemos të përfshihemi.

2. Nuk besoj se Kadare është shprehur për një lidhje me krishtërimin si "conditio sine quan non" për të hyrë në Evropë. Por ndërkaq, a duhet lënë në hije që origjina dhe koha e kaluar nën krishtërim për shqiptarët zgjat shumë më tepër se 500 vjet? Mendoj se shkrimtari ynë me emër është tepër i qartë kur flet për perspektivën evropiane të Shqipërisë dhe të krejt shqiptarëve. Dhe këtë nuk e vë kush në diskutim. BBC ka disa kohë që organizon emisione televizive me pjesëmarrjen e studentëve nga universitete shqiptare dhe një temë qendrore ka qenë pikërisht çështja e pranimit të Shqipërisë në BE dhe konceptimi i së ardhmes së vendit. Bindja e tyre se vendi ynë është në kontinentin plak dhe se perspektiva e vetme është në të gjitha strukturat evropiane, ka qenë elementi stabël i evidentuar qartë gjatë gjithë pyetjeve dhe komenteve të bëra prej pjesëmarrësve. Por nga ana tjetër, nuk mendoj se elementet e kulturës, mentalitetit apo praktikave lindore janë zhdukur nga realiteti ynë. Kjo për shkak të afërsisë gjeografike, të kaluarës historike dhe sidomos periudhës të gjatë komuniste.

3. Ta shtrosh çështjen kështu, do të thotë të paragjykosh, të pohosh se Kadare gabon dhe Qose triumfon me argumentet e veta. Në fakt, mendoj se gjithkush ka të drejtë të shprehet dhe të sjellë interpretimin e vet, që nuk mund të paragjykohen aspak. Në këtë kuptim, nuk mendoj se polemika e dëmton Kadarenë. Ajo që mbetet nga vepra e një shkrimtari është pikërisht letërsia e tij, arti i tij. Dhe Kadareja ka vendin e vet tashmë të afirmuar qartë në panteonin e krijuesve shqiptarë. Unë respektoj tërësisht argumentet e Qoses, të cilat bazohen në realitete të caktuara. Por po ashtu respektoj çdo detaj të argumentimeve apo sprovave të Kadaresë, ndoshta edhe me një theks më pragmatist, që në fund të fundit, janë në funksion të një të vërtete të madhe: shqiptarët jetojnë natyrshëm në vendin e tyre në Evropë dhe e ardhmja e tyre është e lidhur pazgjidhmërisht me të.