[albanur]

3 Pyetje 3 Pergjigje

1. Dy gjigantet e letrave shqipe kanë nisur një debat kohët e fundit pas botimit "Identiteti evropian i shqiptarëve". Ne gazeten “shqip” Rexhep Qosja ka kundërshtuar Ismail Kadarenë, duke thënë që s'është dakord me identifikimin e identitetit të shqiptarëve nga Kadareja, si të krishterë. Çfarë mendimi keni ju për këtë polemikë?

2. Si e gjykoni ju pozicionimin e Kadaresë, se identiteti i Shqipërisë është lidhur me krishtërimin, pra me Perëndimin dhe si e gjykoni ju qëndrimin e Qosjes, që thotë se Shqipëria është udhëkryqi i dy kulturave, asaj të krishterë dhe asaj islamike?

3. A mendoni se kjo polemikë e dëmton imazhin e shkrimtarit tonë të madh Ismail Kadare?
.............................

Alfons Gurashi
Gazetar, analist

1. Kam mendimin tim se kjo polemikë ka ngjallur një interes të jashtëzakonshëm në opinionin mbarëshqiptar, pasi ajo nuk ka të bëjë thjesht me një përplasje mendimesh mes dy figurave të shquara bashkëkohore të kombit tonë apo "gërrmërreve" mes njëri-tjetrit. Unë e shoh këtë polemikë në një dimension më të gjerë dhe të ngritur në një moment të duhur dhe shumë të rëndësishëm. Kam përshtypjen se kjo polemikë apo kundërshti mes profesorit të nderuar Rexhep Qosja dhe shkrimtarit tonë të madh Ismail Kadare, i jep më shumë nur faqeve të shtypit tonë të përditshëm se çdo polemikë tjetër që shpeshherë është bajate, fyese apo edhe denigruese dhe që merret me probleme të përditshme qofshin këto politike apo ekonomike, por gjithmonë kalimtare. Nuk besoj se ka problem më madhor se identiteti kombëtar për një popull, që për fatin tonë të keq ende nuk po e përcaktojmë apo përkufizojmë dot edhe pse dikush për këtë po jep definicione të sakta dhe vështirë të kundërshtueshme.

2. Emrin tim, Alfons, mua ma ka vënë Padër Benardin Palaj, mik i ngushtë i babait tim dhe i familjes sime. Por jam i sigurt se edhe po të quhesha Islam, Mehmet, Sadik apo Petrit, nuk do të pajtohesha me mendimin e prof. Qosjes se "Shqipëria është udhëkryqi i dy kulturave, asaj të krishterë dhe asaj islamike". Them se profesori i nderuar, ndoshta ngaqë quhet Rexhep (nuk besoj se mund të jetë vetëm kjo), i kundërvihet edhe kokëfortësisë së gjeografisë së Ismail Kadaresë për evropianitetin shqiptar, duke na kujtuar se "janë të shumtë shembujt që e dëshmojnë shfronësimin e gjeografisë në mbretërinë e identitetit". Pse duhet t'i komplikojmë gjërat e ta quajmë identitetin mbretëri? Identiteti është nocion, ndërsa në rastin e identitetit të një kombi, pa mëdyshje ai është i lidhur në radhë të parë me vendin, me pozicionin apo thënë si Kadareja, me gjeografinë. Duam apo s'duam, ne jemi shqiptarë që jetojmë në një vend që quhet Shqipëri dhe për fatin tonë të mirë apo për fatin e keq të dikujt, Shqipëria është në Evropë.

3. Përkundrazi, jo vetëm që nuk e dëmton imazhin e shkrimtarit tonë të madh Ismail Kadare, por i ngre atij edhe më shumë vlerat si një mbrojtës i flaktë i identitetit kombëtar (evropian) shqiptar dhe si një përkufizues i saktë i këtij nocioni; vlera këto që veçanërisht këto kohët e fundit atij nuk i kanë munguar.