[albanur]

3 Pyetje 3 Pergjigje

1. Dy gjigantet e letrave shqipe kanë nisur një debat kohët e fundit pas botimit "Identiteti evropian i shqiptarëve". Ne gazeten “shqip” Rexhep Qosja ka kundërshtuar Ismail Kadarenë, duke thënë që s'është dakord me identifikimin e identitetit të shqiptarëve nga Kadareja, si të krishterë. Çfarë mendimi keni ju për këtë polemikë?

2. Si e gjykoni ju pozicionimin e Kadaresë, se identiteti i Shqipërisë është lidhur me krishtërimin, pra me Perëndimin dhe si e gjykoni ju qëndrimin e Qosjes, që thotë se Shqipëria është udhëkryqi i dy kulturave, asaj të krishterë dhe asaj islamike?

3. A mendoni se kjo polemikë e dëmton imazhin e shkrimtarit tonë të madh Ismail Kadare?
.............................

Robert Rakipllari
Kryeredaktor i gazetës "Shekulli"

1. Fillimisht do të bëja disa saktësime për pyetjen tuaj, e cila më duket se nuk është ngritur drejt. E para, nuk kemi të bëjmë me dy "gjigantë" siç thoni ju, por me një të tillë nëse do të bënim të tilla vlerësime, dhe ky është Ismail Kadare, një prej shkrimtarëve të gjallë më të mëdhenj në botë. Qosja, nga ana e tij njihet si studiues, por që fama nuk i ka kaluar kufijtë etnikë të Shqipërisë. Di që është angazhuar edhe me një forcë politike në Kosovë, por partia që ai ka udhëhequr ka marrë më pak se 1 për qind të votave. I dyti saktësim që do të doja të bëja, është ajo që ju thoni se Kadare e ka cilësuar si të krishterë identitetin e shqiptarëve në sprovën e tij të botuar në gazetën "Shekulli" që unë kam fatin të drejtoj. Ashtu si edhe në përgjigjen që Kadare i ka kthyer Qoses në numrin e djeshëm të "Shekullit", ai nuk ka thënë se identiteti i shqiptarëve është i krishterë dhe vetëm kështu, por ka thënë se edhe një mysliman apo ortodoks shqiptar është po aq evropian sa edhe një katolik. Dhe fakti që ka dhe katolikë shqiptarë, kjo do të thotë që rrënjët e evropianizmit në Shqipëri janë të thella. Lidhur me polemikën. Nuk jam specialist i fushës për të cilën është debatuar, por shoh një sulm dhe një mllef të pastër nga z.Qosja në adresë të Ismail Kadaresë, i cili është padyshim personazhi më i rëndësishëm kulturor që shqiptarët kanë prodhuar ndonjëherë në historinë e tyre. Në polemikën e Qosjes, përveç mllefit të grumbulluar prej kohësh ka edhe tendenca të rrezikshme për ta linçuar Kadarenë si antimysliman, madje bëhen aludime se sprova e tij është botuar në të njëjtën kohë me botimin e karikaturave të profetit Muhamed në disa vende të Evropës. Kjo është së paku e pamoralshme për të mos thënë më shumë.

2. Nuk jam specialist i kësaj fushe dhe me modesti do të thosha se kjo është një temë që nuk më takon mua ta gjykoj. Duke vlerësuar polemikën, mund të dalloj logjikën, argumentin dhe stilin e mrekullueshëm të të shkruarit tek Kadare, në sprovën e tij "Identiteti evropian i shqiptarëve" dhe nga ana tjetër dalloj mllefin dhe konfuzionin tek shkrimi i gjatë dhe i mërzitshëm i Qoses.

3. Përkundrazi, Kadare ka kohë që sulmohet nga gjithfarë njerëzish, kryesisht shqiptarë, pasi në botë është i adhuruar dhe i vlerësuar. Evropianizmi tek Kadareja ka qenë një tipar i dalluar qartë edhe në veprën që ai ka botuar gjatë kohës së regjimit komunist, kështu që kjo është një linjë e qartë për të. Ndërsa gjatë këtyre 15 viteve të fundit, mjaft shkrimtarë të dështuar, studiues apo analistë janë marrë me Kadarenë me shpresën se duke e sulmuar do të bëhen të famshëm, por nuk ia kanë arritur dot. Diçka e ngjashme më duket edhe polemika e Qoses, autoriteti i të cilit, të paktën në Kosovë, pothuajse nuk njihet.