PAS 4 VITEVE, SIVJET FESTIVALI FOLKLORIK “I KĖNDOJMĖ LIRISĖ” E PRET IDEATORIN, SKENARISTIN E REGJISORIN E VET NĖ LIRI...
Mė 4 maj lirohet nga burgu famėkeq dhe i politizuar i Dubravės Dibran Fylli, ideatori, skenaristi, regjisori e organizatori i Festivalit Folklorik “I kėndojmė lirisė”, Manifestimit Pėrkujtimor 5, 6 e 7 marsit “Ditėt e Pėrndritjės” tani “Epopeja e UĒK-sė“, qindra manifestimeve tjera pėrkujtimore pėr dėshmorėt e UĒK-sė, autori i shumė filmave dokumentar, themeluesi e shefi i parė i Trupės Artistike Ushtarake “Hamėz Jashari“ tė UĒK-sė, luftetar i lirisė…
“Drejtėsia unmikiane”, para 4 viteve bėri eksperimente tė pa kuptimta duke e dėnuar atė me urdhėr tė SUP-it serb, me prova tė fabrikuara nga kancelarit e Bulatoviēit e tė Musiē Hamdis, pėr ēudinė e asaj kohe, kėtė e bėri prokurori ndėrkombėtar, gjermani Rajmund Sauter dhe kryesuesja e panelit gjyqėsor amerikania K.Merelin me ndihmėn e gjykatėsit vendor zot. S.Mekaj, tė gjithė tė orientuar dhe tė ndihmuar nga prokurori F.Kelmendi… Dibrani qė arrestuar mė 4 gusht 2002 nė mėnyrė arrogante nga policia e UNMIK-ut dhe SHPK-sė. Ai u mbajt nė paraburgim deri nė fillimin e seancave nė fillim tė vitit 2003 qė zgjaten deri nė qershorin e po kėtij viti. Krejtėsisht janė mbajtur 17 seanca ku janė marr nė pyetje afro 27 dėshmitar tė prokurorisė sė Qarkut tė Pejės, nėn udhėheqjen e prokurorit ndėrkombėtar gjermanit Rajmund Sauter dhe asnjėri nga dėshmitarėt e shumtė sė patėn akuzuar atė pėr asnjėrėn pikė tė aktakuzės sė ngritur nga prokurori, ky i fundit qė shprehur nė seancėn kryesore: ”Kėrkoj dėnim deri nė 40 vite edhe pse shumica e dėshmitarėve nuk deshėn ta thonė tė vėrteten, njė pjesė e tyre e gėnjyen gjykatėn, kurse pjesa tjetėr kanė qenė tė kėrcėnuar nga vet Fylli…supozoi sė ėshtė fajtor”, dhe nė fund gjyqtarja ndėrkombėtare, amerikania K.Merelin duke u bazuar nė saje tė njė raporti tė SUP-it serb tė Pejės, tė artikuluar e tė nėnshkruar nga kriminelėt Bulatoviē e Musiē Hamdia, mė datė 21.02 .1998, ja pat shqiptuar dėnimin me 7 vite heqje lirie… Pas shqyrtimit tė ankesės, Gjykata Supreme e Kosovės, i hedh poshtė tė gjitha pikat e akuzės, tė bėra nga gjermani R.Sauter, duke e liruar atė nga akuzat e pakuptimta pėr vrasje, bashkėpunim nė vrasje, burgosje e mbajtje tė pa ligjshme dhe keqtrajtime gjatė kohės sė luftės, prapė njė gjyqtare ndėrkombėtare, plakushja Anjezka K.Milart sa pėr ta arsyetuar dėshtimin e gjermanit e gjen njė nen tė Serbisė, e ndryshon tėrėsisht kuptimin e akuzės dhe i “shqipton dėnimin “- vėrteton 4 vite heqje lirie pėr kinse “rrėmbim tė personave tė pa dėshirueshėm pėr UĒK-nė …” dhe qė atėherė, Dibrani vuan dėnimin nė burgun famėkeq tė Dubravės pėr veprat e pa bėra. Gjatė gjithė kohės sa u mbajt peng i lirisė, ai dhe shumė luftėtar tjerė tė lirisė, Dibrani e ka pasuruar bagazhin e krijimtarisė sė vet duke i punuar 5 skenar filmi me ide tė shkėlqyera, njė skenar pėr seria, romanin “Edhe kjo ėshtė pjesė e jetės“, librin me kujtime “Rrugėt e mija“, shumė shkrime tjera dhe gjithsesi ditarin e tij shumė tė pasur, qė siē me ka shkruar: ”...njė ditė do t’ia bashkangjes ditarit tė luftės pėr t’i botuar as pa mė tė voglėn ndėrhyrje …” Njė ditė, jo moti kur isha nė vizitė, me pat thėnė:
”Mė 4 maj 2006 , rrugėtimi im nisė nga Prekazi legjendar, drejtė shtigjeve tė jetės sime krijuese pėr artin e mirėfilltė, pėr kulturėn ton tė begatė dhe sė bashku me TAU-nė “H.Jashari“, (tė pa pėrmendur pėr 4 vite), do t’i dhuroj publikut Programin Artistik “Ai ėshtė i gjallė III” …,pastaj, ai si gjithmonė, vazhdonte i qetė bisedėn; “Edhe pse ma refuzuan lirimin me kusht, sė pata dert, asgjė mė mirė nuk prisja nga udbashėt shqipfolės, tani sė shpejti do tė dal qė tė mos kthehem mė nė kėtė birucė ferri, po dal mė tė vetmen dėshirė qė sė shpejti edhe shokėt e mijė tė luftės, qė e patėn fatin tim tė lirohen sa mė parė, sepse liria pa ata qė e sollėn, si thonė liri…”
Rrugėt e jetės sė tij krijuese nė tė kaluarėn, ishte i plagosur mė 9 maj 1998 nė vijėn e parė tė frontit nė Llapushnik, invalid i luftės pa shkallė tė invaliditetit, pjesėmarrės nė tė gjitha betejat nė Drenicėn Qendrore.
Trupėn Artistike Ushtarake “Hamėz Jashari“ e themeloi nėpėr flaken e luftės ēlirimtare mė 7 shkurt 1999 nė kuadėr tė SH.P. tė UĒK-sė . Mė 6 mars 1999, organizoj Manifestimin Pėrkujtimor me rastin e njė vjetorit tė rėnies heroike tė komandantit Legjendar A.Jashari, ky manifestim u mbajt nė rrethana lufte i cili program edhe sot mbahet nė kujtesė tė tė gjithė neve, aty pėr herė tė par vuri nė skenė Pjesėn Artistike “Ai ėshtė i gjallė” Mė 5, 6 e 7 mars 2000, mė TAU-nė “H.Jashari”, organizoj Manifestimin e madh Pėrkujtimor, atė kohė tė titulluar “Ditėt e Pėrndritjes“, duke ndarė nė tre nėntituj:
1. Mė 5 mars – Manifestim Qendror, me parakalimin e Njėsiteve tė TMK-sė dhe programin Artistik “Ai ėshtė i gjallė“.
2. Mė 6 mars Akademi Pėrkujtimore “Ai ra pėr tė mos vdekur kurrė”, kushtuar jetės dhe veprės sė Komandantit Legjendar Adem Jashari.
3. Me 7 mars, Program tė madh artistik qė zgjati deri nė orėt e para tė mėngjesit duke e quajtur si “Nata e zjarreve”. Kurse nė vitin 2001 me pėlqimin e SH.P tė TMK-sė ky Manifestim do tė titullohej “Epopeja e UĒK-sė“. Qė nga atėherė e gjer me sot ky Manifestim po udhėton me tė njėjtin skenar gjithherė e njėjta mėnyrė sipas tė njėjtės metodė organizative, por, pse s’ka ndryshime dhe pėr sė nuk pėrmendet emri i ideatorit, organizatorit e skenaristit D.Fylli?. Kjo le tė mbetet pyetje pėr ndėrgjegjen e zotėrinjve kompetent!. Edhe pse Dibranin e ka pranguar pėr 4 vite politika unmikiane, kjo s’do tė thotė t’ia humbasim vlerėn e krijimeve artistike tė tij, tek e fundit kėsaj i thonė hajni!?. Gjithė ashtu nė vitin 2001 themeloj dhe e organizoj Festivalin Folklorik “I kėndojmė lirisė“ nė Klinė i cili mbahet nė shenjė respekti e pėrkujtimi pikėrisht nė ditėlindjen e Komandant Mujė Krasniqit – Kapuēit i cili festival mori karakter Mbarėkombėtar. Nė ditėt e para te lirisė, me TAU-nė organizoj Programin Artistik “Ai ėshtė i gjallė I dhe II”, duke u paraqitur me mjaft sukses para publikut Kosovar, ishte skenarist e regjisor i 5 filmave dokumentar pėr dėshmorėt e UĒK-sė, botoi librin e tretė me tė njėjtin titull, “Ai ėshtė i gjallė“, luajti role nė filmat “Vdekja nė sy tė motrės “ tė Halil Budakovės dhe “Kur shpirti ndėrron jetė“ tė Ismajl Ymerit e shumė krijime tjera artistike tė cilave me 4 maj do tu kthehet fytyrė hapur sepse politikes qė e ndau atė nga vrulli i punės , po i afrohet fundi. Krijuesit e artistet Klinas, familja e farefisi, shokėt e dashamirėt e tij do ta presin krahė hapur ashtu siē e pritnin ēdo herė, pavarėsisht nga mungesa e tij fizike nė mesin ton nė ēdo herė e mbajtėm nė kujtesė urtėsinė e tij dhe ngrohtėsinė e tij prej artisti e ēlirimtari…
Lirohet nga burgu i politizuar i Dubraves Dibran Fylli
Mėnyra Linare
