Portreti i Agim Vinces ne gazeten Kosova Sot

PORTRETI I JAVËS: AGIM VINCA

Guximi intelektual i një krijuesi

Agim Vinca është njëri prej intelektualëve që kurrë nuk iu nda kërkesave të popullit dhe gjithnjë qëndroi pranë tyre, ndërsa luftën për çlirimin kombëtar e zhvillonte në dy fusha: përmes shkrimeve polemizuese dhe bisedave në rrethe të ngushta e të zgjeruara

Agim Vinca është një hallkë që i është shtuar zinxhirit të shkurtër të vargut të intelektualëve tanë dhe kjo hallkë, në bashkëveprim me të tjerat, e mundëson zgjatjen e këtij zinxhiri të dijetarëve të shquar shqiptarë. Në këto hallka, që krijojnë zinxhirin, secila dallohet për nga mënyra e punës, qasja, serioziteti… por, ajo që Agim Vincën e dallon prej shumë intelektualëve të tjerë është guximi intelektual. Të ndalemi e të analizojmë vetëm për një çast: po sikur të gjithë intelektualët (në poste të rëndësishme e pa to) të kishin reaguar siç reaguan Rexhep Qosja, Adem Demaçi, Agim Vinca, Ukshin Hoti, Sadri Fetiu e disa të tjerë, sot Kosova do ta kishte një fizionomi më të dëshiruar si për popullin tonë po ashtu edhe për botën e civilizuar Perëndimore. Andaj, qëllimisht u tha “zinxhiri i shkurtër intelektual”, ngase në kohët më të vështira, kur rrezikohej jeta dhe familja (pa e cekur postin), Agim Vinca e disa të tjerë me tërë forcën intelektuale dhe shpirtërore e mbronin atë që të tjerët na e cenonin. Fjala e një intelektuali gjithnjë ka pasur peshë më të madhe si në popullin tonë po ashtu edhe për analistët e huaj që i përcillnin rrjedhat dinamike të proceseve politike që asokohe zhvilloheshin në Kosovë. Po të analizohen shkrimet publicistike të Agim Vincës, botuar në gazetat e asaj kohe dhe përmbledhur në librin “Populli i pandalur”, do të shohim guximin intelektual të tij. Vetë titulli është sa provokues po aq edhe sinjifikativ. Titulli i këtij libri na jep të kuptojmë se armiku me të gjitha masat e rrepta ndëshkuese përpiqej t’ia ndalonte popullit tonë lirinë, por popullin nuk kishte asnjë forcë ta ndalonte. Populli ishte si një lumë i rrëmbyeshëm që nuk pyeste për aparatin shtetëror okupues dhe rrëzoi të gjitha pengesat për të shkuar në drejtim të lirisë. Mirëpo, populli kishte nevojë për përkrahje të bijve të tij të shkolluar, ngase në ta i kishte varur të gjitha shpresat dhe në mungesë të përkrahjes morale nga ana e intelektualëve populli mbetej dhe ndjehej si një fëmijë jetim. Një deklaratë konstruktive e një intelektuali zgjonte ndjenjat kombëtare dhe masa ndizej në kërkim të asaj që i mungonte-Lirisë. Agim Vinca ishte njëri prej intelektualëve që kurrë nuk iu nda kërkesave të popullit dhe gjithnjë qëndroi pranë tyre.

Lufta intelektuale, edhe përmes polemikave

Në të gjitha shkrimet publicistike do të vërehet pezmi i një intelektuali, i cili e sfidon një sistem të tërë okupues. Përmes polemikave, Agim Vinca zhvillon një luftë intelektuale dhe në çdo vend godet disa sahanlëpirës të sistemit, të

cilët si ushunjëza pinë dhe ushqehen me gjakun e popullit. Në polemikat e tij ashpër i sulmon intelektualet maqedonas dhe serbë, të cilët donin të shkatërronin çdo gjë shqiptare, kurse intelektualë të tillë, që e orientonin popullin serb dhe maqedonas, kishte shumë.

Ky libër publicistik përmban një mori letrash e artikujsh, në të cilët shohim shpirtin e ndezur të Agim Vincës kundër padrejtësive që i bëheshin shqiptarëve, madje edhe shpifjeve të ndryshme të kurdisura nga organet kompetente të asaj kohe kundër personalitetit të Agim Vincës. Ishin shpifje banale, të pabaza, e shpesh të falsifikuara, vetëm e vetëm t’i ulej kredibiliteti në popull dhe t’i zbehej guximi personal për të kërkuar atë që e kërkonte populli.

Shikuar nga largësia kohore e ngjarjeve që kanë ndodhur, disave do t’u duket gjë normale dhe asgjë me rëndësi, por për një moment të vihemi në pozitën e Agimit dhe në kohën kur iu bënin akuzat nga sistemi okupues dhe po të jemi objektiv do të filloni të rrëqetheni. Kudo forca policore, kudo hafije të veshur me kostume e pa kostume, kudo veshë që dëgjonin e sy që shikonin çdokënd që kishte ide çlirimtare. Këta sy e veshë, këto forca policore ushqim të përditshëm kishin rrahjet, burgosjet dhe natyrisht vrasjet. Edhe kur Agim Vinca nuk dinte çka kishte folur e me kënd kishte biseduar, ata e dinin. Po Agimi ruhej dhe gjithnjë kërkonte drejtësinë, e cila mbështetjen e kishte në popull. Aty ku të tjerët ngurronin e ngurronin, Agim Vinca i hynte rrezikut herë përmes shkrimeve, herë përmes bisedave në rrethe të ngushta e të besueshme. Sikur shkrimet të mos i mjaftonin, Agim Vinca do të dalë të bisedojë edhe me diasporën shqiptare, e ndër të tjera edhe në kryeqytetin e Evropës, Brukselin.

Në klubin “Idriz Seferi”, në Bruksel, Agim Vinca për një kohë të gjatë ka vëzhguar në heshtje dhe ka dëgjuar hallet dhe problemet që bashkatdhetarët e atjeshëm i ekspozonin. E, ata flisnin për luftën, për rezistencën që duhej bërë, për mallin e më të dashurve që vite e ndoshta dekada të tëra nuk i kishin takuar, për mospraninë e tyre as në gëzime, as në pikëllime, në lindje, dasma dhe vdekje të më të afërmeve. Agim Vinca dëgjonte e në sy të tij shihej dhembja dhe krenaria. Dhembjen e përjetonte bashkë me të mërguarit dhe krenohej që kishte djem, të cilët ishin të gatshëm të vdesin për atdheun.


Agim Vinca u tha atyre se duhet dashur atdheu, për atdheun duhet sakrifikuar edhe jetën. U foli Agim Vinca për situatën në Kosovë, për vështirësitë dhe se liria nuk vjen pa derdhur gjak. Dhe, shumë vjet më vonë, Agim Vinca mësoi se dikush prej tyre iu bashkëngjit luftës së UÇK-së, e dikush prej tyre ra në altarin e lirisë. Agim Vincës do t’i shpëtonin dy pika loti për dëshmorët e luftës dhe do t’i kujtoheshin fjalët që atë mbrëmje ua tha bashkatdhetarëve në Bruksel.

Poet i spikatur dhe studiues i dalluar

Agim Vinca është një intelektual që luftën për çlirimin kombëtar e zhvillonte në dy fusha: përmes shkrimeve dhe bisedave në rrethe të ngushta e herë të zgjeruara. Prej këtyre dy fushave, Agim Vinca do të jetë më i suksesshëm në krijimtarinë artistike, pasi mund të radhitët si ndër poetët më të spikatur bashkëkohorë shqiptarë dhe si një studiues shumë i dalluar i letërsisë sonë. Mbi 500 njësi bibliografike, ku mund të gjejmë: recensione, ese, kritika, trajtesa, studime, polemika dhe shkrime të tjera publicistike janë treguesi më i mirë se Agim Vinca ka një opus të gjerë.

Poezitë dhe shkrimet e tjera janë përkthyer dhe botuar në gjuhën hebraike, vietnameze, maqedonase, kroate, sllovene, polake, ruse, frënge, italiane, gjermane, angleze, turke, arabe etj.

Agim Vinca është autor i disa përmbledhjeve me poezi, i cili është i prezantuar në panorama dhe antologji të ndryshme të poezisë shqipe. Rexhep Qosja ka shkruar:”Poezia e Agim Vincës trajton një spektër të gjerë temash dhe motivesh të lidhura me jetën e banorëve të vendlindjes, me historinë kombëtare dhe përpjekjet e pareshtura të njerëzve tanë për të fituar lirinë dhe për të ruajtur identitetin, por edhe me botën shpirtërore të njeriut të sotëm në përgjithësi të gjendur në vorbullën e kohës dhe të qytetërimit modern. Këto dhe preokupime të tjera poetike, Vinca përpiqet t'i shprehë në vargjet e tij përmes një gjuhe dhe ndjeshmërie moderne poetike”. Kurse për vargun poetik të Agim Vincës, poetesha N. Lako në këngëtimin poetik të Agim Vincës e sheh një lidhje të ngushtë me traditat më të mira të poezisë shqipe që nga Naimi e Lasgushi e deri te poetët më të spikatur bashkëkohorë.

Bazuar në veprimtarinë kombëtare, letrare dhe studiuese, shumica e njerëzve, madje edhe intelektualë, gjatë bisedës me Agim Vincën pa vetëdije do të kemi përshtypjen se jemi duke biseduar me njërin prej anëtarëve të Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës. Jo, do të mbesim të zhgënjyer, sepse Agimi nuk është anëtar i ASHAK-ut. Në Francë të nominohesh anëtar i akademisë, përveçse duhet të pritët që njëri nga anëtarët të vdesë (sepse numri është i caktuar) dihet se duhet të dallohesh me punën intelektuale më shumë se çdokush tjetër, si dhe të kesh edhe atdhedashuri. Akademia është truri i të gjitha proceseve zhvillimore të një shteti. Agim Vinca tri herë ishte i propozuar që të pranohej anëtar i ASHAK-ut, por që të tria herët mungonte ngritja e gishtave të disa anëtarëve të tjerë dhe Agimi mbetej me shpresë se një ditë do të vetëdijesohen edhe të pavetëdijshmit. Po në Akademinë tonë nuk ka të pavetëdijshëm, sepse aty i kemi mendjet më të ndritshme dhe më përparimtare të mbarë shqiptarisë, do të thonë disa. Është e vërtetë se Kosova kurrë nuk e ka bërë diferencimin se prej cilit territor vjen njeriu i ditur, por ka edhe disa me tituj shkencorë që i “fituan” duke i vjedhur e duke i kopjuar punimet e tyre që presin një vend në Akademi. Të shpresohet se një ditë ASHAK-u do ta forcojë krahun e tyre edhe me Agim Vincën, i cili me punën e tij do të jetë një përkrahës dhe studiues i mirë në ketë institucion.



26 prill 2008
 

Kontakt : Reshat80@hotmail.com